Artykuł z "Miesięcznika Dyrektora Szkoły" Nr 10 (014) grudzień 2009


Serwis www.planzajec.pl - sposób na optymalny plan lekcji

Układanie planu lekcji to zadanie trudne i złożone. Chociaż, często jeszcze, szkoły układają plany lekcji metodą tradycyjną, to jednak ułożenie prawidłowego planu spełniającego nawet podstawowe kryteria higieny nauki uczniów i pracy nauczycieli bez pomocy programu komputerowego jest niemożliwe już w przypadku średniej wielkości szkoły. Ręczne układanie planów lekcji często powoduje, że nauczyciele mają dużo okienek, przychodzą tylko na jedną godzinę do szkoły a uczniowie muszą zmagać się z wieloma trudnymi przedmiotami w jednym dniu, podczas gdy w innym przychodzą tylko na wf, zajęcia plastyczne i inne "łatwe" lekcje.
Możliwość swobodnego wyboru przedmiotów dodatkowych przez uczniów, nawet w szkołach podstawowych, komplikuje proces układania planów zajęć i sprawia, że układanie "ręczne" kończy się skrajnie nieoptymalnym planem lekcji.
Serwis www.planzajec.pl to nowe podejście do układania planów lekcji w porównaniu z istniejącymi systemami.
Głównym założeniem podczas projektowania generatora rozkładów zajęć było umożliwienie otrzymania kompletnego rozwiązania w pełni automatycznie (tj. po jednym kliknięciu przycisku "Generuj"). Oznaczało to konieczność uwzględnienia wszystkich możliwych wymagań pozostawiając użytkownikowi jedynie zdefiniowanie ich priorytetów. W przypadku pojawienia się nieułożonej lekcji lub niespełnienia któregoś z wymagań sam system wyręcza użytkownika w analizie zaistniałego problemu. Z doświadczenia wiadomo, że użytkownik wybierze maksymalną ilość korzystnych wymagań nawet, jeśli nie byłoby możliwości ich spełnienia. Generator rozkładów oparto więc na trzech głównych filarach: systemie wykrywania sprzeczności, optymalizacji oraz pełnym zestawie wymagań stawianych przez szkoły.
System wykrywania sprzeczności działa w oparciu o priorytety nadawane wymaganiom. Jeśli wprowadzone wymagania są możliwe do spełnienia system wyszuka optymalny plan zajęć, jeśli nie skoryguje niektóre z nich uwzględniając wprowadzone przez użytkownika priorytety i poinformuje o koniecznych modyfikacjach. System dokona korekcji tylko w przypadku braku możliwości uwzględnienia wszystkich wprowadzonych wymagań i usunie te najmniej istotne. Na przykład możliwe jest wymuszenie, aby okienka dla wybranych nauczycieli lub godziny rozpoczęcia zajęć wybranych klas były potraktowane priorytetowo.
Optymalizacja (jeśli została włączona) ułatwia uzyskanie pełnego rozwiązania w czasie przeznaczonym na obliczenia. System stopniowo usuwa najtrudniejsze wymagania, w miarę wyczerpywania się limitu czasu, zaczynając od tych, które mają niski priorytet.
System informuje użytkownika, które wymaganie jest niemożliwe do spełniania (system wykrywania sprzeczności) lub trudne (optymalizacja) nie ograniczając się jak w przypadku wielu innych systemów do informowania o nieułożonych lekcjach.
Pełny zestaw wymagań uwzględnianych w systemie to kolejny, konieczny warunek do uzyskania optymalnego rozkładu zajęć. Stworzenie planu zajęć uwzględniającego tylko niektóre wymagania nie ułatwia znalezienia planu lekcji wprowadzającego nowe, dodatkowe wymagania, ponieważ dodanie tych dodatkowych wymagań wiąże się zwykle z ponowną analizą problemu.

Lista uwzględnianych wymagań jest więc długa i stanowi:
  • minimalizację okienek dla nauczycieli (kilka opcji) i niedopuszczanie okienek dla klas (możliwa również obsługa takich okienek),
  • kolejność przedmiotów/egzaminów (tryby i zakresy),
  • preferencje dla nauczycieli, klas, przedmiotów (sale, ilość godzin w dniu - blokowanie 1 i 2 godzinnych dni pracy itd),
  • lokalizacje i czasy przejścia, optymalizacja dla uczniów i nauczycieli, niezależne godziny zajęć w różnych lokalizacjach,
  • żądany rozkład przedmiotów, (1,2,3...- godzinne bloki przedmiotów, rozkład przedmiotów lub grupy przedmiotów w grupach dni),
  • grupy przedmiotów, typy przedmiotów (ścisłe, trudne itp),
  • grupy uczniów (niezależna obsługa przedmiotów podstawowych i dodatkowych),
  • dostępność rzeczywista lub preferowana nauczycieli, klas, sal lekcyjnych,
  • typy sal (pracownie), liczebność klas, wielkość sal,
  • przedmioty łączone, skorelowane, rozłączne (np. wspólny wykład, dzielenie klas, nauczycieli, sal), blokowanie przedmiotów, skrajne pozycje, przedmioty jako opcje do wyboru dla uczniów,
  • uczniowie/studenci (ilość przedmiotów, godziny rozpoczęcia zajęć, niekolidowanie kursów),
  • pomoce naukowe i inne.
    •
    Część z wymienionych powyżej wymagań nie jest uwzględniana w innych systemach układania planów zajęć.
    Serwis oferuje ponadto kilka dodatkowych usług np. ułatwiających dostęp online do ułożonego planu lekcji dzięki możliwości zdefiniowania domeny np. moja_szkola.planzajec.pl i odpowiednich kont dostępowych. Również przy pomocy kilku kliknięć można zdefiniować i udostępnić informacje o zastępstwach uczniom i nauczycielom.
    Dostęp do planu zajęć może odbywać się przez konto szkoły, indywidualne konta nauczycieli, klas, uczniów oraz opiekunów sal. System może automatycznie wygenerować indywidualne konta dostępowe i przesłać je uczniom i nauczycielom.
    Serwis pozwala na planowanie egzaminów i nadaje się do tworzenia planów zajęć na uczelniach. Dlatego jedną z podstawowych funkcji jest umożliwienie zapisów studentów na kursy poprzez stronę WWW. Zapisy mogą odbywać się zarówno przed jak i po utworzeniu planu lekcji. Jeśli odbywają się przed uruchomieniem generatora, preferencje zapisu studentów na kursy mogą zostać uwzględnione podczas generowania planu. Jeśli to tylko będzie możliwe zajęcia, na które zapisany jest ten sam student nie będą ze sobą kolidować lub system wyświetli informacje o tych studentach, których preferencje nie mogły zostać uwzględnione. Podobnie można postąpić z przedmiotami dodatkowymi, na które zgłaszają się uczniowie w innych typach szkół.
    System prezentuje wyniki w formie tabel dla klas, nauczycieli i sal. Wyniki są przesyłane na komputer użytkownika lub adres email w formie pozwalającej bezpośrednio umieścić je na stronie intranetowej szkoły (pliki HTML) lub poprzedzić to edycją w programach takich jak Excell, OpenOffice (pliki CSV).
    W najbliższym czasie system będzie pozwalał również na współpracę z dziennikami elektronicznymi wykorzystując format XML.
    Witryna www.planzajec.pl zaopatrzona jest w środki bezpieczeństwa, mające na celu ochronę danych pozostających pod kontrolą serwisu przed utratą, niewłaściwym wykorzystaniem i modyfikacją.
    Więcej informacji na temat funkcjonowania systemu można znaleźć na stronie internetowej www.planzajec.pl oraz forum użytkownika (forum.planzajec.pl), do odwiedzenia której zapraszam.

    Already 3979 users registered in the portal.


    plan.zajec.online@gmail.com